اخبار
بيماري تيلريوز Theileriosis
توسط اردلان
در تاريخ: پنجشنبه ۲۵ آبان ۱۳۸۵
چاپ    ايميل

بيماري تيلريوز يكي از معضل هاي مهم پيشرفت در صنعت دامداري در اكثر نقاط جهان ميباشد . انگلهاي تيلريا ‏T. annulata و T. parva مهمترين گونه هاي اقتصادي و مسئول تلفات و كاهش توليد تخمين زده شده اند.

استراتژي مراقبت از بيماري تيلريوز در بيشتر كشورها بوسيله كنترل ناقلين بخصوص كنه ها ميباشد. اما كنترل كنه ها نسبت به روشهاي ديگر كنترل اين بيماري از اهميت كمتري برخوردار ميباشد زيرا اولا كنه كش ها ( سموم Acaricide ) گران تمام ميشوند و ثانيا مقاومت بر عليه اكثر آنها ايجاد شده است. در ضمن مديريت حمل ونقل و قرنطينه دام بطور جدي قابل اجرا نمي باشد. از ديگر روشهاي كنترل بيماري استفاده گسترده از واكسيناسيون ميباشد. درمان داروئي معمولا با Parvaquone, Buparvaquone, Halofuginone, براي هر دو گونه ‍T. parva, T. annulata موثر ميباشد. اما اين درمانها دام مبتلا را مبرا از آلودگي Sterilise نميكنند.

واكسنهاي مورد لزوم :

براي تهيه واكسن براي T. annulata از تيره سلولي شيزونت Schizont-infected cell lines استفاده ميشود. اين واكسن كه حاوي سلولهاي شيزونتي ميباشد بايد تا كمي قبل از مصرف در دماي انجماد نگهداري شود.

براي واكسينه كردن دامها بر عليه T. parva از روش آلوده كردن و درمان استفاده ميشود. بصورتيكه مقداري كنه آلوده جمع آوري شده از روي بستر را چرخ كرده و عصاره آنرا زير پوستي تزريق ميكنند و بلا فاصله بطور همزمان درمان با تتراسيكلين را شروع ميكنند. معمولا يك عفونت خفيف يا پنهان ايجاد ميشود كه با پاسخ ايمني كنترل ميشود.



تشخيص بيماري و مشخصات انگل :

تشخيص بيماري وابسته به علائم كلينيكي ، شناختي از شدت بيماري و گستردگي ناقلين يا كنه ها و بررسي لامهاي تهيه شده ( گسترش خون و يا گسترش غدد لنفاوي ) ميباشد. غير از فرمهاي مختلف داخل گويچه قرمزي در گسترشهاي خوني، شيزونت مشخصه مهم و خوبي در آلودگي با گونه هاي T. Parva و T. annulata درگسترشهاي تهيه شده از غدد لنفاوي ميباشد. سلولهاي آلوده ممكن است در گسترشهاي فشاري Impression smears تمام بافتها ديده شوند.

بيماريزايي: شيزونت گونه T. parva ابتدا در مرحله پاتوژنيك باعث افزايش سلولهاي سيستم لنفاوي Lymphoproliferative شده و بعد از آن باعث تخريب سلولهاي فوق Lymphodestructive ميشود. حيوان مبتلا داراي علائم تورم غدد لنفي، تب، مقداري افزايش تنفس، تنگي نفس و گاهي اسهال ميباشد. ضايعات بعد از مرگ شامل تورم و پرخوني غدد لنفاوي، ذات الريه بينابيني Interstitial pneumonia و ادم مابين لبي interlobular oedema ، ضايعات تخريشي erosion , ulcer در شيردان و التهاب روده بهمراه نكروز غدد پيرز peyer´s patches و در حالتهاي طولاني تر نفوذ سلولهاي لنفاوي lymphocytic infiltration به كليه ها كه شبيه سكته كليوي infarct بنظر آمده و يا بهمراه ترمبوز و ischaemic necrosis ميباشد. در حيوانات بهبود يافته گاهي در اثر عود بيماري سندرم عصبي چرخش Turning sickness ديده مي شود.

خصوصيات بيماري زايي در اثر شيزونت T. annulata تقريبا شبيه ‍T. parva مي باشد ولي مرحله پيروپلاسمي ممكن است پاتوژنيك تر بوده و باعث كم خوني و زردي شود.



تكنيكهاي تشخيصي :

تيلريا انگل تك ياخته أي اجباري داخل سلولي تمام خانواده گاوهاي وحشي و اهلي ( Bovidae ) در جهان ميباشد. و بعضي از گونه ها نشخواركنندگان كوچك را نيز مبتلا مي نمايد. بوسيله كنه هاي خانواده Ixodidae منتقل ميشوند و داراي زندگي پيچيده اي در مهره داران و بي مهره ها ميباشند. شش گونه تيلريا گاو را آلوده ميكند كه دو تا از آنها بيماري زايي بيشتري دارند : اولي بنامT. parva كه بيماري East coast fever , Corridor disease , Zimbabwean theileriosis را ايجاد و دومي T. annulata باعث بيماري Tropical theileriosis ميشود.

ديگر گونه ها كه شامل T. sergenti, T. buffeli, T. orientalis, T. taurotragi, T. mutans هستند معمولا بيماري زايي خفيفي ايجاد ميكنند. گونه T. velifera غير بيماري زا است. اغلب اين گونه ها پس آلوده كردن دام ايجاد دام ناقل در دامهاي بهبود يافته را مينمايند اما هيچ نوع داده وآماري در رابطه با رل اين ناقلين در انتقال بيماري در حالت طبيعي وجود ندارد.

گاوهاي بومي درمناطق بومي آلوده ممكن است بيماري را تحمل نموده و يا به بيماري خفيف و تحت كلينيكي مبتلا شوند. اما گاوهاي غير بومي حسا س بوده و در صورت ابتلا علائم شديدي نشان داده و يا تلف مي شوند.

همانطوريكه قبلا هم گفته شد شيزونت ها در گسترش تهيه شده از غدد لنفاوي مشخصه خوبي براي آلودگي با T. parva, T. annulata ميباشد. شيزونت گونه T. taurotragi در گسترش رنگ آميزي شده بوسيله گيمسا بخوبي قابل تشخيص نميباشد.

شيزونت T.mutans نسبت به شيزونت T. parva داراي هسته هاي بزرگتر، مسطح وبي قاعده ميباشد.

فرم پيروپلاسمي T. parva , T. annulata و T. mutans شبيه بهم ميباشد. اما معمولا T. annulata , T. mutans بزرگتر و اغلب در حال تقسيم ديده ميشود. T. velifera ممكن است بوسيله يك پرده حجاب مانند تشخيص داده شود.



تشخيص سرولوژيكي :

تشخيص وجود پادتن بصورت غير مستقيم بوسيله IFA ( indirect fluorescent antibody)

بطور گسترده براي تشخيص گونه هاي مختلف تيلريا بكار مي رود. تشخيص نوع آلودگي بخصوص آلودگي با ‍T. parva چندان در بين روشهاي ايمنولوژي قابل تمايز نمي باشد. بهترين روش سرولوژي قابل تمايز مابين گونه هاي تيلريا آزمايش غير مستقيم پادتن فلورسانس IFA ( Indirect Fluorescent Antibody ) مي باشد. در اين آزمايش هر دو مرحله شيزونت و پيروپلاسمي بوسيله لام تهيه شده و يا در محلول قابل بررسي مي باشند. براي نگهداري محلول يا لامهاي تهيه شده در مرحله شيزونتي دماي انجماد (20- تا 70- ) استفاده ميشود ولي در مرحله پيروپلاسمي براي نگهداري محلول از دماي 4 درجه يخچال و براي لامها از دماي انجماد ميتوان استفاده كرد.

سرمهاي مورد آزمايش را با ماده bovine lymphocyte lysate رقيق ميكنند و با محلول آنتي ژني در انكوباتور ميگذارند و بعد ضد ايمنوگلوبولين متصل گاوي anti-bovine immunoglubolin conjugate افزوده ميشود.



الف- تهيه لام يا اسلايد آنتي ژن شيزونت

آنتي ژن مورد استفاده براي schizont IFA test ازتيره سلولي شيزونت ليمفوبلاستوئيد Lymphoblastoid گرفته ميشود. كشتهاي سلولي را كه داراي رقت 200 ميلي ليتر شيزونت در يك ليتر شيزونت هاي آلوده ( به T. parva ويا T. annulata بوده و حاوي ده ميليون سلول در هر ميلي ليتر و حداقل 90% سلولها آلوده ميباشند ) باشد را سانتريفيوژ كرده ( بمدت 20 دقيقه در سرعت 200 دور در دقيقه در دماي 4 درجه ) و مايع روئي را دور ريخته و سلولهاي ته نشين شده را با 100 ميلي ليتر بافر ( Phosphate buffered saline) PBS در دماي 4 درجه و pH 7.2 تا 7.4 مخلوط و دوباره سانتريفيوژ ميكنيم. اين روش شستشو را سه بار تكرار كرده و در آخرين با رسلولهاي ته نشين شده را با 100 ميلي ليتر PBS مخلوط كرده تا غلظت نهائي حدودCELL/ML 7 10 درآيد.

گسترش نازك از محلول سلولي را روي اسلايد حفره دار ( از جنس تفلن )‌تهيه كرده ويا روي لام معمولي را با استفاده از لاك ناخن تقسيم كنيم . هر گسترش بايد داراي 50 تا 80 سلول سالم در هر ديد ميكروسكوپي Field ‌باشد (‌وقتيكه با بزرگنمايي 40 با روغن Immersion بررسي شود) .بوسيله پي پت 100μl آنتي ژنها را با مكش يكدفعه روي لام ريخته كه پس از توزيع محلول شيزنت يا پيروپلاسم يك لايه Monolayer در هر كدام باقي مي ماند. اينكار را براي هر حفره انجام داده تا مايع تمام شود. بااين روش تقريبا“‌مي توان 600لام با كيفيت خوب كه حاوي 6 هزار سلول در هر نقطه آنتي ژن باشد بدست آورد . گسترشها را درمعرض هوا خشك كرده ودراستن بمدت ده دقيقه ثابت كرده (‌Fixation)‌ وبطور جداگانه دردستمال كاغذي پيچيده و سپس در كاغذ آلومينيم (‌فويل آلومينيم ‌) ‌وبعد در محفظه ضد آب و هوا دردماي20- درجه سانتيگراديا 70 - درجه سانتيگراد نگه مي داريم . دردماي –20 درجه سانتيگراد بمدت يكسال قابل استفاده هستند ودردرماي –70 درجه سانتيگراد بمدت طولاني تر (‌دردماي يخچال 4 درجه سانتيگراد بمدت چهارماه قابل نگهداري هستند).



ب- محلول آنتي ژن شيزونت

ابتدا 500 ميلي ليتر از محلول T.annalataيا T. parva سلولهاي آلوده با غلظت 10 6cell/ml سلول سانترفيوژكرده (‌در 150 g دور دردقيقه براي ده دقيقه در دماي 4 درجه )‌ وسلولهاي ته نشين شده در100سي سيPBS سرد دوبار شستشو مي دهيم.

قابليت زنده بودن سلولها را بوسيله اوزين Eosin يا Trypan blue بررسي ميشود (‌كه بايد بيش از %90‌باشد )‌محلول سلولها بايد درمحلول سرم فيريولوژي سرد رقيق شود تا غلظت 7 10سلول (/ml Cell) بدست آيد دراين حجم ، ‌دوبرابرآن را محلول سرد شده حاوي 80%‌ استن و 0.1 % فرمالين در PBS قطره قطره اضافه كرده (‌در درماي –20 درجه )‌تا درمدت 24 ساعت به تثبيت رسد.

سلولهاي ثابت شده را سه بار شستشو داده (‌در سرم فيولوژي سرد شده دردماي 4 درجه ) و‌در 200 دور دردقيقه بمدت 20 دقيقه سانترفيوژ ميكنيم. بعد از آخرين شتشو سلولهاي ته نشين شده را در سرم فيولوژي رقيق كرده تا غلظت 107/ml بدست آيد . بميزان 5/0 سي سي سلولهاي ثابت شده را جدا جدا برداشت و تقسيم مي كنيم .



تهيه اسلايد حاوي آنتي ژن پيروپلاسم:

مرحله پيرپلاسمي گونه هاي تيلريا را نمي توان دركشت سلول نگهداري يا تهيه نمايند. زيرا آنتي ژن پيروپلاسمي بايد از حيوانات زنده آلوده تهيه شود و عفونتهاي تجربي بوسيله تزريق زير پوستي با اسپروزئيت يا كنه هاي آلوده باT.parva T.taurotragi ,T.annulata , صورت ميگيرد. آلودگي گروه انگلي T.sergenti/ T.buffeli/ T.orientalis ,T.mutans or T.velifera بوسيله تزريق داخل رگي خون حيوان ناقل به گاو يا گوساله طحال برداشته و يا تماس با كنه آلوده ايجاد مي شود. وقتيكه آلودگي پيروپلاسمي بيش از 5% ‌باشد، صد ميلي ليتر خون آلوده آغشته با مواد ضد انعقاد را بخوبي با PBS مخلوط مي كنيم . اين مخلوط را سانترفيوژ كرده (‌با500دور در دقيقه براي ده دقيقه)‌ و بعدپلاسما و Buffy Coat را جدا كرده و RBC هاي باقي مانده را بادوليتر PBS رقيق مي كنيم. سپس دوباره سانترفيوژ كرده وهمينطور Buffy coat را جدا ميكنيم . اين عمل رابراي چهار بار تكرار مي كنيم و بعد از پنجمين ششتشو، مقداري از RBC هاي جمع شده Packed RBC را با PBS مخلوط كرده واز آن 5μl روي هر اسلايد مي گذاريم. نقاط خشك شده را با متانول تثبيت كرده وبا رنگ آميزي گيمسا رنگ ميكنيم ونهايتا زيرميكروسكوپ نوري بررسي مي كنيم . تقريبا ده هزار اسلايد آنتي ژني (‌صد هزار نقاط آنتي ژن ) ا ز100سي سي خون آلوده‌ تهيه مي شود. اسميرهاي آنتي ژني را در دماي اتاق خشك كرده وبعد در دماي 4 سانتيگراد درجه در استن بمدت ده دقيقه فيكس ميكنيم. اسميرهاي فيكس شده شبيه اسلايدهاي آنتي ژني شيزونت نگهداري ميشوند.



محلول يا سوسپانسيون حاوي پيروپلاسم :

يك روش تهيه آنتي ژن براي T.parva قبلا“‌شرح داده شد دراين روش صد ميلي ليتر از خون حيوانيكه شديدا“‌ در مرحله آلودگي پيروپلاسمي باشد گرفته و مانند آنچه شرح داده شد،گلبولهاي قرمز تجمع كرده را به PBS اضافه كرده تا محلول 5%‌ بدست آيد.- در مراحل فوق بايد آنتي ژن را استانداردكرد-

تهيه lysate‌Bovine Lymphocyte : اين ماده طبق روش Godderis et al. براي بررسي محلول آنتي ژن T. parva بكار مي رود . ابتدا يك گوساله سه ماهه كه طحال آنرا برداشته اند را درنظر گرفته و واز طريق تماس با كنه و يا پشه تسه تسهtse Tse آلوده مي كنيم وروزانه بمدت چهارهفته با رنگ آميزي گيمسا بررسي ميكنيم . نهايتا بعد از مرگ يا كشتن حيوان از تيموس و غددلنفاوي نمونه برداري مي كنيم .

بافتها را به قطعات كوچكتر تقسيم كرده ودر PBS سرد ( در دماي 4 درجه) بهمراه %45 /.0 مواد ضد انعقاد نگهداري ميكنيم . سلولها را از بافت بوسيله پارچه MUSLIN جدا كرده و سه بارشتشو با مخلوط PBS-EDTA ميدهيم و در دور 200 بمدت 20 دقيقه در دماي 4 درجه سانتريفيوژ ميكنيم . لينفوسيتهاي شسته شده را با PBS كه عاري از EDTA باشد، مخلوط مي كنيم تا غلظت نهائي CELL/ML 107*5 بدست آيد .

روش كار براي تشخيص آنتي بادي فلورسانس :

اسلايد شيزونت يا پيروپلاسم را از دماي انجماد، 20- درجه سانتيگراد در آورده و بمدت 30 دقيقه در دماي يخچال، 4 درجه گذاشته و سپس 30 دقيقه ديگر در دماي اتاق ميگذاريم.

بوسيله پي پت پاستور 100/μl آنتي ژن را روي هر لام ريخته ودردماي اتاق 37 درجه خشك مي كنيم . ميتوان براي تلعلع بهتر وديد بهتر از Evansblue نيزبهمراه رنگ فلورسانس استفاده كرد و بعد در گلسيرول 50% در pH 8 ميگذاريم تا رنگ Fluorescein isothiocyanate بمدت طولاني تر و عميق تر اثر گذارد . اسلايدهاي تهيه شده تا 72 ساعت در دماي 4 درجه د رتاريكي قابل نگهداري و استفاده ميباشند. بدنبال عفونت با اسپروزئيت ها آنتي بادي هاي توليد شده بر عليه T.parva و T.annulate ابتدا" بين روزهاي دهم تا 14 برعليه شيزونت ودر بين روزهاي 15-21 بر عليه پيروپلاسم قابل تشخيص مي باشند. پادتنها بعد از بهبودي ناپديد مي شوند ووابسته به فاكتورهاي متفاوتي از جمله وضعيت ناقل، ‌فاصله مابين درمان، درمعرض قرار گرفتن و تماس دوباره با كنه آلوده تغيير مي كنند. معمولا“ ‌4 تا 6 ماه بعد از آلودگي آنتي بادي پائين مي آيد (‌در صورتيكه تماس دوباره پيش نيايد).

بدنبال آلودگي با T.mutans آنتي بادي در روزهاي دهم تا 15 قابل اندازه گيري بوده و بعد از 12-24 ماه پائين ميآيد.



ب:‌ نيازمنديهاي لازم جهت تهيه واكسنها و تشخيص‏هاي بيولوژيك



1- واكسنهاي كشت سلولي براي تيلريا آنولاتا:

از اوائل قرن بيستم كه عامل بيماري تيلريا شناخته شد مايه‏كوبي برعليه بيماري تيلريا مورد نظر قرار گرفت . گرچه يك واكسن زنده با قدرت ايمني زائي شناخته شده اخيرا“‌به توليد رسيده است چيزي كه بيشتر تا حالا مورد استفاده قرار گرفته كشت سلولي شيزونت تغيرحدت يافته است . براي مقابله با تيلريا آنولاتا نحوه توليد و تست‏هاي ارزشيابي قبلا“ ‌تشريع شده است . اين نوع واكسن بصورت گسترده‏اي در كشورهاي ايران ،‌تركيه ،‌هندوستان وروسيه و چين مورد استفاده قرار گرفته است.


مديريت تهيه بذر واكسن:

خصوصيات بذر واكسن: ‌سلولهاي آلوده به تيلريا آنولاتا كه بعنوان كشت اوليه مورد استفاده قرار ميگيرد از گره هاي لنفاوي ‌كبد،‌طحال ، كه به روش اسپتيكال از دام آلوده يا مرده جدا ميگردد.

روش كشت :‌ سلولهاي آلوده در مرحله اول در محيط(Minimun Essential Medium)MEM كه حاوي 20 درصد سرم گوساله وپني سيلين (100ميكروگرم در هرCC ) واسترپتوماسين 50 ميكروگرم در CC ومايكوستين 75 ميكروگرم درCC در ظروف درب‏دار پلاستيكي مخصوص كشت وارد ميشود . محيط كشت يا بصورت لايه تك رديفي Monolayerويا بصورت مايعSuspension استفاده ميگردد.

Safty (‌سلامتي )‌ شيزونت تيلريا آنولاتا با پاساژهاي مكرر درمحيط كشت تخفيف حدت مي يابد . مكانيزم تخفيف حدت يافتن نامعلوم است ولي بنظر ميرسد تعداد تقسيمات سلولي مهمتر از مدت زمان و تعداد پاساژ در محيط كشت ميباشد و تيلريا جدا شده از فيلتر نيازمند پاساژ بمدت 4 الي 30 ماه ميباشد تا كاملا“ ‌از حدت آن كاسته شود ونيز اين زنجيره وقتي كامل ميشود كه بعد از هر 20 الي 30 پاساژ به گوساله هاي حساس تزريق شود . تخفيف حدت وقتي كامل ميشود كه محيط كشت در تزريق به دام حساس باعث بوجود آمدن تب ويا اجرام داخل سلولي قابل رؤيت مثل شيوزنت يا‌رينگ تيلريا نشود.

دامهائيكه داراي عفونت باشند بخصوص عفونت‏هاي ويروسي ممكن است بخوبي به واكسن واكنش نشان ندهند . مايه‏‏كوبي دامها پس از مايه كوبي با واكسن تيلريا ويا همزمان با آن بدون درنظر گرفتن فاصله زمان مناسب توصيه نميشود بخصوص واكسنهاي ويروسي از قبيل واكسن تب برفكي زيرا احتمال تداخل در ايجاد ايمني براي هردو واكسن وجود دارد.

درايران معمولا“‌مايه‏كوبي دامهاي كه بيش از 5 ماه آبستني دارند توصيه نميشود در صورتيكه در مطالعاتي كه دراسرائيل انجام شده اثري بر روي آبستني نداشته است .

بطوركلي دامها ميبايست در چند ماه اول زندگي مايه‏كوبي شوند و بادزراپلي كه توسط گزش كنه‏هاي آلوده دريافت ميكند ميزان ايمني در سطح بالاي باقي خواهد ماند.



واكسيناسيون دامها برعليه تيلريا پاروا

دراين روش مايه‏كوبي از روش آلودگي ودرمان‌(‌Infection&Treatment ) استفاده ميگردد . اين متد براساس آلودگي دامها با كنه‏هاي آلوده تخفيف حدت نيافته ميباشد كه داراي شيوزنت تيلريا ميباشند وپس از آلودگي اين حيوانات را با تتراسيكلين درمان ميكنند . تتراسيكلين باعث كم شدن حدت آلودگي ميشود كه در نتيجه آلودگي خفيف كه با درگير شدن سيستم ايمني بدن دام قابل كنترل ميباشد .حاصل ميشود كه اين مرحله را بنام Carrier يا ناقل نام ميگذارند احتياط لازم براي جلوگيري از شيوع بيماري ويا وارد شدن تيلريا به ناحيه‏هاي جديد وپاك امري لازم و ضروري است .

رعايت اصول ايمني :

‌توصيه ‏هاي ايمني ذيل در تهيه و نگهداري و حمل تيلريا پاروا لازم وضروري است .

تهيه كنه‏ها از فيلد:‌آگاهيهاي لازم در مورد احتمال آلودگي انسان به عوامل مختلف بيماري زا در حين جمع آوري كنه‏ها بايستي به اطلاع اشخاص درگير كار رسانده شود . مهمترين عامل بيماري زا در حين جمع آوري كنه ها در فيلد كه تاكنون شناخته شده‏اند شامل تب كريمه كنگو ميباشد كه معمولا“‌همراه كنه ‏هاي جنس هيالوما و بصورت گسترده در مناطقي كه جنس‏هاي مختلف كنه Rhipicephalus وجود دارد همراه ميباشد . بنابراين كسانيكه در جمع آوري كنه‏ها فعاليت مي كنند ميبايست كاملا“‌از وضعيت بيماري مطلع باشند .

استراتژي واكسيناسيون :‌

بر عكس تيلريا آنولاتا كه در ميان سويه هاي مختلف آن يك ايمني عمومي وجود دارد در تيلريا پاروا مسائل پيچيده‏تري وجود دارد . معمولا دو راهكار براي حل اين مشكل وجود دارد . يكي استفاده از مجموع سه استوك كه از قويترين طيف‏هاي بومي چندين كشور تهيه شده است ميباشد ،‌ اين واكسن در كشور مالوي تحت نظر FAO ودر شرايط كاملا“‌ استريل تهيه شده است . اگر اين واكسن درمنطقه يا كشوري بتواند جواب دهد بايد از راهكار دوم كه عبارتست از تهيه وجدا سازي شيوزنت محلي كه يا با اضافه كردن به واكسن مرحله اول ويا به تنهائي مورد استفاده قرار ميگيرد استفاده كرد استراتژي مرحله دوم هم از نظر قيمت تمام شده وهم از نظر زمان گران تر و طولاني‏تر است، ‌بطوريكه ايمني زائي از طريق آلودگي و درمان موثر است ولي مسائلي از قبيل حمل ونگهداري كنه‏ها وريسك بخطر افتادن مناطق پاك و خطر ناقلين همگي باعث شده كه در فكر شناخت يك آنتي ژن مناسب براي توليد يك واكسن خوب بود.

ترجمه و تنظيم : دكتر محمد سربي و دكتر حميد كشتمند

 

 

پنجره ورود
:نام كاربري
:رمز عبور
مرا به خاطر بسپار!
تالارهاي گفتمان
پربيننده ترين مقالات
مقاله :

بازديد :

خصوصيات و تركيب واكسن هاي مصرفي طيور
1341645

Windows يا Linux
683785

به وب سايت اردلان آنلاين خوش آمديد
621703

انجمنهاي تخصصي دامپزشكي
578912

بيماري جنون گاوي
449527
آخرين پستها
ديکشنري اپيدميولوژي
ارسال شده توسط nima

تعاريف اپيدميولوژي
ارسال شده توسط ardalan

اندازه‌گيرى ميزان ابتلا
(Measurement of Morbidity)

ارسال شده توسط ardalan

موارد کاربرد ميزان شيوع يا
وفور

ارسال شده توسط ardalan

ارتباط بين ميزان بروز و شيوع
ارسال شده توسط ardalan

آخرين اخبار
به وب سايت اردلان آنلاين خوش آمديد

انجمنهاي تخصصي دامپزشكي

Dial-up خطاهاى شبكه اى

ترفندهاي اينترنتي

اسامي شرکت هاي کامپيوتري

چه زماني سيستم Crash ميكند

ترفندهاي رايانه اي

Windows يا Linux

خصوصيات و تركيب واكسن هاي مصرفي طيور

سارکوسپوریديوسيس